UzmanFikir 2023-04 Sağlıkta Şiddet Araştırması Basın Bildirisi

UzmanFikir hekimlerin sağlıkta şiddete karşı algısını değerlendiren araştırma sonuçlarını açıkladı.

Hekimlerin katılımı ile yapılan Türkiye’nin en geniş katılımlı araştırması, şiddetin hekimler üzerindeki etkileri hakkında önemli bilgiler ve hekimlerin şiddete karşı önlem önerilerini sunuyor.

17 Nisan 2023 - UzmanFikir hekimlerin yaşadığı şiddet olaylarıyla ilgili bilgi toplayarak sağlık kurumlarının şiddetle mücadelesine destek olmak amacıyla veritabanında kayıtlı üyeler arasından rastgele seçilen 4000 hekimden davete yanıt veren 1338 hekimin (%33) 9 Nisan 2023-15 Nisan 2023 tarihleri arasında UzmanFikir mobil uygulaması üzerinden online katılımı ile "sağlıkta şiddet" konulu bir araştırma gerçekleştirmiştir.

Gerçekleştirilen araştırma Türkiye’de görev yapan yaklaşık 170.000 hekimin %1’ine varan geniş ve doğrulanmış katılımcı kitlesi sebebiyle şiddet sorunu hakkında Türkiye’de sağlık alanında gerçekleştirilmiş en kapsamlı araştırma olması özelliği taşımaktadır.

Katılımcı Profili

Bulundukları illerde görev yapan hekim sayısına ve il nüfusuna oranı dengeli dağılım göstermektedir.

  • Cinsiyet Dağılımı: %45.2’si kadın, %54.1’i erkektir (belirtmek istemeyenler: %0.7)
  • Unvan Dağılımı: %2’si Profesör, %5’i Doçent, %3’ü Doktor Öğretim Üyesi, %54’ü Uzman, %25’i Asistan, %11’i Pratisyen.
  • Branş Dağılımı: %19’u aile hekimi, %12’si kardiyoloji, %11’i iç hastalıkları, %6’sı acil tıp, %4’ü çocuk sağlığı ve hastalıkları, %4’ü anesteziyoloji ve reanimasyon, %4’ü tıbbi onkoloji, %3’ü göğüs hastalıkları, %3’ü fiziksel tıp ve rehabilitasyon, %2’si nöroloji ve %32’si çeşitli uzmanlıklar.

Araştırma Bulguları

Katılımcı hekimlerin 1221’i (%84) görevleri nedeniyle en az bir kez sözel (%81), psikolojik (%48), fiziksel (%16), cinsel (%3) şiddete veya tehdite (%48) maruz kaldıklarını beyan etmişlerdir.

Çalışma Koşulları ve Nöbetler

  • Haftada 30 saatten fazla nöbet tutan hekimlerin oranı: %21
  • 21-30 saat arası nöbet tutanların oranı: %11
  • 11-20 saat arası nöbet tutanların oranı: %11

Şiddet Olaylarının Detayları

  • Zamanlama: Şiddet olaylarının %60’ı normal mesai saatlerinde, %28’i nöbet sırasında, %12’si mesai dışında vuku bulmuştur.
  • Fail Profili: Şiddet uygulayanların %84’ü erkek, %16’sı kadındır.
  • Fail Yakınlığı: Şiddetin %45’i hasta yakını, %30’u hasta, %10’u yönetici, %7’si iş arkadaşı, %8’i ise diğer kişiler tarafından uygulanmıştır.

Şiddet Sonrası Durum

  • Hekimlerin %97’si (1092 kişi) şiddet olayından sonra çalışmaya devam etmiştir. Çalışmaya devam edenlerin:
    • %40’ı çalışma arkadaşlarının iş yükü daha fazla artacağı için,
    • %34’u yerine bakacak kimse olmadığı için,
    • %15’i önemsemeyerek,
    • %10’u yöneticileri tarafından mecbur bırakıldığı için çalışmaya devam etmiştir.
  • Psikolojik Destek: Şiddete maruz kalan hekimlerin yalnızca %3’ü psikolojik destek almıştır, %29’u ise psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğu halde destek alma imkanı bulamamıştır.
  • Şiddet Sıklığı: Şiddete maruz kalan hekimlerin %1’i her gün, %9’u haftada birkaç kez, %23’ü her ay birkaç kez, %67’si ayda bir veya daha az sıklıkta şiddete maruz kaldığını belirtmektedir.

Şiddetin Gerçekleştiği Yerler

  • Poliklinik: %71
  • Acil Servis: %44
  • Muayene Odası: %27
  • Yoğun Bakım: %11
  • Hasta Bekleme Odası: %8
  • Kurum/Klinik dışı görev alanı: %2

Şiddetin Sebepleri ve Algısı

Hekimlerin Gözünden Şiddetin Temel Sebepleri

  • %82 - Hukuki yaptırımların yeterince caydırıcı olmaması veya yetersizliği
  • %81 - Hasta ya da hasta yakınlarının eğitim yetersizliği
  • %81 - Medyadaki hekimleri suçlayıcı haberler
  • %74 - Güvenlik önlemlerinin yeterince caydırıcı olmaması veya yetersizliği
  • %73 - Yoğun iş yükü
  • %66 - Muayene sürelerinin yetersizliği

Şiddet Uygulayanların Bakış Açısıyla Sebepler (Hekim Değerlendirmesi)

  • Bireylerin şiddeti kendilerinde hak görmesi: %57
  • Uzun bekleme süreleri: %35
  • Hastanın kendisinin ihmal edildiğini düşünmesi: %33
  • Ruh sağlığı bozuklukları: %31
  • Kötü iletişim veya yanlış anlaşılma: %26
  • Tedaviden memnuniyetsizlik: %22

Mesleki ve Psikolojik Etkiler

  • Katılımcı hekimlerin %71’i her gün işe giderken şiddete maruz kalacaklarından endişe etmektedir.
  • En az bir defa şiddet dolayısıyla mesleği bırakmayı düşündüğünü belirtenlerin oranı: %22
  • En az bir defa şiddet dolayısıyla Türkiye’den göç ederek mesleğini yurt dışında sürdürmeyi düşünenlerin oranı: %54
  • Şiddet riski göz önüne alındığında tekrar üniversite sınavındaki zamanına dönme imkanı olsa tıp fakültesi tercihi yapmayacağını ifade edenlerin oranı: %69

Kurumsal Önlemler ve Güvenlik Algısı

  • Güvenlik Müdahalesi: Yalnızca %6’sı işyerinde şiddete maruz kalması halinde güvenlik görevlilerinin zamanında yardıma geleceğini düşünmektedir. Zamanında yardım alabileceğini düşünmeyenlerin oranı %89, fikir belirtmek istemeyenlerin oranı ise %4’tür.
  • İdari Önlemler: Çalıştıkları kurum idarelerinin yeterli güvenlik önlemi aldığını belirtenlerin oranı %5’tir. %88’i idarenin yeterli güvenlik önlemi almadığını, %7’si ise fikir belirtmek istemediğini ifade etmektedir.
  • Güvenlik İhbar Altyapısı: %82’si güvenliğinden endişe ettiğinde kolaylıkla yardım isteyebilecekleri bir yöntem olmadığını ifade etmektedir.
  • Eğitim: %86’sı şiddet olayı meydana geldiğinde nasıl davranması gerektiğiyle ilgili herhangi bir eğitim almadığını belirtmektedir.

Medyanın Rolü

  • %59’u ana akım ve sosyal medyada sağlıkta şiddet haber ve görüntülerinin yayınlanmasının şiddeti normalleştirerek şiddet olaylarının yaşanma sıklığını artıracağını düşünüyor.
  • %12’si medyadaki şiddet haberlerinin sağlıkla ilgili tartışmaların odağını tedavi teknikleri ve tıbbın ilerlemesinden çok şiddete çekerek dolaylı zarar vereceğini belirtiyor.
  • Haber ve görüntülerin şiddetle mücadeleye yardımcı olacağını düşünenlerin oranı ise yalnızca %11’dir.

Gelecek Beklentisi

  • Gelecekte şiddet olaylarının daha da artacağı tahmininde bulunanların oranı: %68
  • Bugün olduğu gibi kalacağı tahmininde bulunanların oranı: %17
  • Zamanla azalacağı tahmininde bulunanların oranı: %6
  • Bu konuda fikri olmadığını belirtenlerin oranı: %8

Sağlıkta Şiddetin Önlenmesi İçin Çözüm Önerileri

Araştırmaya katılan hekimlerin sağlıkta şiddetin önlenmesi veya azaltılması için alınabilecek önlemlere ilişkin önerileri:

  1. %78 - Sağlık meslek mensuplarına uygulanan şiddet suçlarının cezalarının artırılması
  2. %60 - Muayene sürelerinin uzatılması
  3. %54 - Kurumlarda güvenlik personeli sayısının artırılması
  4. %52 - Hasta ve hasta yakınlarının randevu sırasında sağlıkta şiddetle ve olası yaptırımlarla ilgili olarak bilgilendirilmesi
  5. %51 - Hasta yakınları ile ilişkinin sınırlandırılması ve düzenlenmesi
  6. %50 - Sağlık meslek mensuplarının klinikte kolaylıkla erişebileceği yerlere panik butonları yerleştirilmesi
  7. %49 - Geleneksel ana akım medyada sağlıkta şiddete dikkat çeken programlar yapılması, makaleler yazılması
  8. %39 - Sosyal medyada sağlıkta şiddete dikkat çeken içerikler paylaşılması
  9. %35 - Hastaların dikkatini çekecek noktalarda sağlıkta şiddete dikkat çeken ilanlar asılması
  10. %28 - Sağlık meslek mensuplarının klinikte kolaylıkla erişebileceği yerlere göz yaşartıcı sprey vb. yerleştirilmesi
  11. %26 - Sağlık meslek mensuplarına kendilerini savunabilmeleri için savunma sanatları eğitimi verilmesi
  12. %25 - Sağlık meslek mensuplarına hasta ve hasta yakınları ile etkili iletişim konusunda eğitim verilmesi

Teşekkür ve Değerlendirme

UzmanFikir tüm hekimlerin Türkiye'de sağlıkta şiddet alanında gerçekleştirilen en geniş kapsamlı araştırmasına katkıları için müteşekkirdir. Araştırmaya dair anonim veriler ilgili kamu kurumları ve akademisyenlerle paylaşılarak sağlık hizmetlerinde şiddet sorunuyla mücadelede daha etkin adımlar atılmasına destek olmak hedeflenmektedir.

Araştırma sonuçlarının detaylı analizi sayesinde, hem şiddetin azaltılması hem de sağlık hizmetlerinde genel iş verimliliğinin ve hizmet kalitesinin artması beklenmektedir.

17 Nisan Sağlıkta Şiddete Karşı Mücadele Günü

17 Nisan 2012 tarihinde Gaziantep’te bir hasta yakını tarafından görevi başında öldürülen Göğüs Cerrahisi Uzmanı Dr. Ersin Arslan’ın ölüm yıldönümü “Sağlıkta Şiddete Karşı Mücadele Günü” olarak anılıyor. Her yıl tüm Türkiye’de Tabip Odaları’nın, sağlık sendikalarının, sağlık meslek örgütleri ve derneklerinin çağrısıyla anma etkinlikleri düzenlenmektedir.

UzmanFikir Hakkında

UzmanFikir yalnızca sağlık sektöründe hizmet veren; hekimlerin, eczacıların ve tüm diğer sağlık çalışanlarının değerli görüşlerini sağlık kurumlarına, ilaç ve tıbbi cihaz üreticilerine etkin ve mevzuata uygun şekilde ulaştırmayı amaçlayan pazar araştırması ve dijital iletişim platformudur.

Basın İletişim

UzmanFikir Kurumsal İletişim Departmanı